Gəliriniz nə qədər olursa olsun, xərclərinizi planlaşdırmağı öyrənə bilərsiniz. Bu yazıda aylıq büdcə qurmaq, ehtiyat fondu yaratmaq və borc tələsindən qaçmaq üçün praktik addımlar toplanıb.
Çox adam maliyyə çətinliyi ilə gəliri az olduğu üçün deyil, pulunun hara getdiyini dəqiq bilmədiyi üçün üzləşir. İlk addım — qeyd aparmaqdır: bir ay boyunca bütün xərclərinizi yazsanız, mənzərə öz-özünə aydınlaşacaq.
Ən sadə üsul gəliri üç hissəyə bölməkdir. Bu, sərt qayda deyil, sadəcə başlanğıc nöqtəsidir:
| Hissə | Faiz | Nəyi əhatə edir |
|---|---|---|
| Zəruri xərclər | 50% | Mənzil, qida, nəqliyyat, kommunal ödənişlər |
| İstəklər | 30% | Əyləncə, geyim, kafe, abunəliklər |
| Yığım və ödənişlər | 20% | Ehtiyat fondu, mövcud öhdəliklərin ödənişi |
Məsləhət: Maaş gələn gün yığım üçün ayrılan hissəni dərhal kənara qoyun. «Ayın sonunda qalanı yığaram» üsulu demək olar ki, heç vaxt işləmir.
Ehtiyat fondu — gözlənilməz xərc çıxanda tələsik qərar verməmək imkanıdır. Maşın xarab oldu, iş müvəqqəti dayandı, həkimə getmək lazım gəldi — belə hallarda fond kömək edir.
İlk hədəf bir aylıq xərclərin üçdə biridir. Bu, əlçatan rəqəmdir, ona görə də yarımçıq qalmır.
Hər maaşdan ayrıca hesaba sabit məbləğ köçürün. Məbləğ kiçik olsa da, davamlılıq daha vacibdir.
Son hədəf — tam üç aylıq xərc. Ona çatanda maliyyə təzyiqi nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır.
Borc özlüyündə nə yaxşıdır, nə pis. Məsələ onun şərtlərini əvvəlcədən başa düşməkdədir. İmza atmazdan əvvəl bu beş sualı özünüzə verin:
Vacibdir: Bütün rəqəmlər yazılı müqavilədə olmalıdır. Şifahi vədlər heç bir hüquqi qüvvə daşımır.
Aşağıdakılardan ən azı biri sizə tanış gəlirsə, dayanıb vəziyyəti kağız üzərində hesablamağın vaxtıdır:
Belə hallarda ilk addım — bütün öhdəlikləri bir siyahıya yazmaqdır: məbləğ, faiz, aylıq ödəniş, bitmə tarixi. Çox vaxt mənzərə qorxduğunuzdan daha idarəolunan çıxır.
«Bir ay boyunca bütün xərclərimi telefonun qeyd proqramına yazdım. Məlum oldu ki, gündəlik kiçik alışlar ayda maaşımın demək olar ki, beşdə birini aparır. Heç nəyi kəskin dəyişmədim, sadəcə həmin hissəni ayrıca hesaba köçürməyə başladım.»
«Əvvəl ayın sonunda qalan pulu yığmağa çalışırdım, amma heç vaxt qalmırdı. İndi maaş günü sabit məbləği dərhal ayırıram. İlk dəfədir ki, gözlənilməz xərc çıxanda yenidən borc axtarmaq lazım gəlmədi.»
Bəli. Məbləğin böyüklüyü yox, müntəzəmliyi vacibdir. Kiçik, amma hər ay təkrarlanan ayırma vərdiş yaradır — əsas fayda da elə budur.
Adətən əvvəlcə kiçik bir ehtiyat fondu toplanır, sonra borcun ödənişi sürətləndirilir. Fond olmasa, ilk gözlənilməz xərc yenidən borc götürməyə məcbur edir.
Gündəlik istifadə etdiyiniz kartdan ayrı yerdə — belə olanda pul təsadüfən xərclənmir, amma lazım olanda bir gün ərzində əlçatan qalır.
Fərq etmir: dəftər, telefonun qeydləri və ya cədvəl. Əsas odur ki, hər gün eyni yerə yazasınız — iki-üç həftədən sonra mənzərə özü görünür.
Maliyyə bölməsinin məsləhətçisi sualınıza cavab verə bilər.
Maliyyə məsləhətçisi ilə əlaqə